Archeologisch onderzoek
Waarom archeologisch onderzoek?
Wanneer krijgt u te maken met archeologisch onderzoek?
Met wie krijgt u te maken?
Wordt er onderscheid gemaakt tussen particulieren en bedrijven?
Wie betaalt het archeologisch onderzoek?
Hoe ziet het archeologisch vooronderzoek er uit?
Een plangebied bevat waardevolle resten, wat nu?
Hoe lang duurt archeologisch onderzoek?
Waarom archeologisch onderzoek?
Resten uit het verleden die zich in de bodem bevinden - het bodemarchief - zijn bij wet beschemd. De ‘Wet op de archeologische monumentenzorg' heeft als uitgangspunt dat archeologisch waardevolle resten in de bodem moeten worden behouden: behoud in situ. In de praktijk blijkt dit in veel gevallen niet mogelijk te zijn. In dat geval is archeologisch onderzoek noodzakelijk.
Wanneer krijgt u te maken met archeologisch onderzoek?
Op het moment dat er bodemverstorende activiteiten worden gepland, is het verplicht voorafgaand aan de verstoringen een archeologisch vooronderzoek uit te laten voeren. Dit geldt voor iedereen: particulieren, bedrijven, projectontwikkelaars en (lokale) overheden. Uit het archeologisch vooronderzoek moet blijken of er archeologische resten zullen worden verstoord en zo ja, wat de waarde van deze resten is. Op basis van het onderzoek wordt een advies gegeven, aan de hand waarvan het bevoegd gezag, in de meeste gevallen gemeenten, een beslissing neemt over het te volgen traject.
Met wie krijgt u te maken?
Het Rijk stelt de wettelijke kaders op. De provincies en de gemeenten bepalen op basis van de wetgeving de kaders waarbinnen het archeologisch onderzoek functioneert. De gemeenten verlenen de benodigde vergunningen. De uitvoering van het archeologisch onderzoek is in handen van de gecertificeerde archeologische bedrijven.
Wordt er onderscheid gemaakt tussen particulieren en bedrijven?
De ‘Wet op de archeologische monumentenzorg’ maakt geen onderscheid. Om particulieren tegemoet te komen is wel de bepaling opgenomen dat bij een bodemverstoring van minder dan 100 m2 geen archeologisch onderzoek nodig is. Gemeenten kunnen hier echter een uitzondering op maken, bijvoorbeeld in het geval dat een plangebied in een historische binnenstad ligt. Informeer daarom altijd of archeologisch onderzoek noodzakelijk is!
Wie betaalt het archeologisch onderzoek?
De ‘Wet op de archeologische monumentenzorg’ heeft als uitgangspunt dat de verstoorder betaalt. In de praktijk betekent dit dat de vergunningaanvrager (voor bijvoorbeeld sloop, aanleg of bouw) de kosten van het archeologisch vooronderzoek en eventueel vervolgonderzoek moet betalen. De exacte kosten van het archeologisch onderzoek zijn afhankelijk van het soort onderzoek en de duur van dit onderzoek.
Hoe ziet het archeologisch vooronderzoek er uit?
De eerste fase van het onderzoek bestaat uit een bureau-onderzoek, waarbij op basis van bestaande gegevens de archeologische verwachting van het plangebied wordt vastgesteld. Dit gebeurt aan de hand van gegevens uit ARCHIS, de Indikatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW), de Archeologische Monumenten Kaart (AMK), provinciale en/of gemeentelijke waardenkaarten, historische gegevens, kadastrale gegevens, topografische kaarten en gegevens over de bodemopbouw van het plangebied. Op basis van dit onderzoek wordt een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel opgesteld en wordt een advies gegeven over eventueel vervolgonderzoek. De tweede fase bestaat meestal uit het uitvoeren van een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen. Hierbij wordt de mate van verstoring van de bodem bepaald en wordt gezocht naar archeologische indicatoren. Is de bodem intact en/of zijn er archeologische indicatoren aangetroffen, dan kan besloten worden tot het uitvoeren van een proefsleuvenonderzoek.
Een plangebied bevat waardevolle resten, wat nu?
Er zijn in dat geval een aantal mogelijkheden. U kunt:
- door middel van een planaanpassing maatregelen nemen zodat het bodemarchief in situ kan worden bewaard.
- een archeologische opgraving laten uitvoeren, zodat de waardevolle archeologische resten ex situ kunnen worden bewaard.
Hoe lang duurt archeologisch onderzoek?
De duur van een onderzoek is afhankelijk van veel factoren. Op basis van de geplande activiteiten en de oppervlakte van het te verstoren gebied kan een offerte worden opgesteld, waarin de duur van het onderzoek (inclusief rapportage) en de bijbehorende kosten worden weergegeven.
Globaal kan van het volgende worden uitgegaan:
- Bureau-onderzoek: ongeveer één week.
- Booronderzoek: enkele dagen tot enkele weken.
- Proefsleuvenonderzoek: enkele weken.
- Opgraving: enkele weken tot meerdere maanden.
